تبلیغات
حکمت - موسیقی درمانی
جهان سر بسر حکمت و عبرت است.


مقدمه ای بر موسیقی درمانی:

 


شاید تا كنون مطالبی در روزنامه ها، مجلات، محل كارتان یا در بین مردم درباره "موسیقی درمانی" خوانده یا شنیده باشید. موسیقی درمانی یك رشته جدیدی است و فقط به مدت پنجاه سال است كه به عنوان یك تخصص كلاسیك و حرفه ای توسعه پیدا كرده است.

بر طبق تعریفی كه انجمن ملی موسیقی درمانی (NAMT) ارائه داده است، موسیقی درمانی عبارتست از: كاربرد موسیقی در تأمین، حفظ و بهبود سلامت جسمانی و روانی. در واقع موسیقی درمانی كاربرد منظم موسیقی است، بطوریكه موسیقی درمانگر، مستقیما در یك محیط درمانی، تغییرات دلخواه را در عواطف و رفتار درمانجو ایجاد می كند....)

بطور خلاصه در موسیقی درمانی با استفاده از موسیقی، كه یك رسانه هنری خلاق است، به افرادی دارای مشكلات گوناگون، به منظور دستیابی به بهداشت روانی و جسمی آنان كمك می شود.

موسیقی درمانی در درمان افرادی كه ناتوانیهای مختلفی از جمله عقب ماندگی ذهنی، تأخیر یافتگی رشدی، معلولیت جسمی، بیماری روانی و... داشته اند، به طور موفقیت آمیزی جواب داده است.

موسیقی درمانگر، اهداف و مقاصد را بر اساس نیازهای خاص درمانجو دنبال می كند. فنون مختلفی برای پیشبرد این اهداف استفاده می شود. برای مثال،

 آواز خواندن میتواند به افراد مبتلا به بیماری آلزایمر كمك كند تا حافظه دراز مدتشان را بكار اندازند.

 نواختن آلات موسیقی با همسالان یا درمانگر میتواند مهارت های میان فردی را افزایش دهد و كاركردهای اجتماعی را بهبود بخشد. از همه مهمتر اینكه افراد احساساتشان را در روشی مطمئن و لذتبخش بوسیله نواختن موسیقی، گوش كردن به موسیقی و رقصیدن به همراه موسیقی بیان می كنند.

البته موسیقی درمانی فقط در خدمت افرادی كه دارای انواع مختلف ناتوانی ها هستند بكار برده نمیشود، بلكه در شرایط مختلف پزشكی نیز سودمند است. از جمله كاهش فشار روانی یا درد، زایمان، توانبخشی بیماران سكته ای و مبتلایان به بیماری پایانه (بیماری هایی كه علاج ناپذیر و مرگبار هستند، مثل ایدز). مساله عمده كه در اینجا برای درمانگر مطرح است كاهش درد و تحمل آن در شیوه درمان است و یا كمك به بیمار برای دستیابی به كاركردهای بهینه میباشد.

موسیقی درمانی رشد فزاینده ای در كشورهای مختلف جهان و در عرض سال های اخیر داشته است و كارهای درمانی متعددی توسط موسیقی درمانگران صورت پذیرفته است و این امر تأكید گردیده كه اساسا موسیقی در درمان اشخاص مبتلا به وضعیت های مختلف پزشكی كارآیی بسیاری دارد.

این مقاله كوتاه به شما یك دید كلی درباره اینكه موسیقی درمانی چیست؟ ارائه داده است. این مقاله فقط بخش كوچكی از این رشته حرفه ای عظیم را معرفی كرده است و به عنوان یك كلیت در این باره نمی تواند نتیجه گیری شود.

موسیقی سنتی ما با اصالت و ریشه های عمیق فرهنگی قابلیت بسیاری برای گسترش و تدوین های تازه ای از جانب استادان موسیقی دارد.

دكتر داریوش صفوت موسیقیدان برجسته معاصر نقل می كرد كه مرحوم عبدالحسین شهنازی بیست دقیقه در كنار بستر بیماری كه پزشكان از او قطع امید كرده بودند سه تار نواخته و پس از بیست دقیقه حال بیمار بهبود یافته و خطر رفع شده است. (همشهری 10/8/1379)

اگر شما به این رشته علاقمندید، میتوانید برای گرفتن اطلاعات بیشتر درین باره با سازمانهای حرفه ای به رایزنی بپردازید، یا میتوانید با هر بیمارستان یا مدارس آموزش ویژه كه خدمات یا برنامه های موسیقی درمانی را تدارك می بینند مشورت كنید.

در زیر اطلاعات دو سازمان حرفه ای در خارج كه شما می توانید با آنها رایزنی كنید آمده است.

موسیقی درمانی چیست؟

 

در یونان قدیم ارتباط نزدیكی بین موسیقی و شفا وجود داشت. این همبستگی به یكی از خدایان یونان «آپولو» شخصیت و شكل داده است. آپولو هم خدای موسیقی و هم خدای طب بود.

یونانیان معتقد بودند كه امراض نتیجه عدم هارمونی در وجود فرد است و موسیقی با قدرت روحی و اخلاقی خود می تواند با برگرداندن هارمونی و نظم در بدن سلامتی را برای فرد مورد استفاده به ارمغان آورد. پژوهش های انجام شده، نشان میدهد كه غده تالاموس بعنوان مهمترین غده در مغز انسان محركهای صوتی را به وسیله سیستم های عصبی دریافت و در كنار حافظه و تخیل به آنها پاسخ می دهد. غده هیپوفیز نیز كه از غده تالاموس فرمان دریافت می كند به محركهای صوتی موزون پاسخ میدهد، موجب بروز ترشحاتی میشود كه نتیجه آن آزادسازی ماده آرام بخش به نام آندروفین خواهد بود. با توجه اینكه مهمترین اثر ماده مزبور، تسكین درد در انسان است به سادگی می توان به ارزش موسیقی درمانی كه عملا موجبات آزادسازی ماده آندروفین كه علاوه بر تسكین درد، موجبات انبساط و شادی را در انسان فراهم میسازد، پی برد. تحقیقاتی كه توسط كولن در سال 1992در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان «سنت جرج» لندن صورت گرفته، نشان می دهد كه موسیقی به میزان قابل توجهی در تسكین و تقلیل وضعیت بحرانی بیماران كه در بخش آی ـ سی ـ یو بستری بوده اند تاثیر داشته است. زیرا ثابت شده است كه سیستم اعصاب انسان به محرك های موزیكال پاسخ مثبت می دهد. موسیقی درمانی یك فرآیند فعال است.

در موسیقی درمانی، ما انتظار داریم كه موسیقی ما را در برگرفته و در تمام وجودمان جریان پیدا كند.

 یادتان باشد كه از قوه تخیل مغز استفاده كنید.  به خاطر داشته باشید:

 «انرژی در پی اندیشه می آید» هر جا كه فكر باشد انرژی هم وجود دارد. برای بهتر گوش كردن به موسیقی دو مطلب را به خاطر بسپارید:

1:  صدای موسیقی در حدی باشد كه شما با آن راحت هستید.

2:  خودتان را تسلیم موسیقی كنید.

 

در اینجا به كاربرد مواردی چند از موسیقی درمانی اشاره می شود:

كاربرد موسیقی درمانی برای كمك به افراد عقب مانده؛ با حركات ریتمیك موزیكال میتوان مهارت درهماهنگیهای حركتی را بهبود بخشید، اشعار آوازهای مخصوص را می توان نوشت كه از طریق آن مراحل و روشهای مهارتهای خودیاری مثل لباس پوشیدن و مسواك زدن را یاد بگیرند و به خاطر بسپارند. موزیك تراپیست ها، برای اینكه برنامه های درمانی و روش های مؤثر برای در حال جریان ایجاد كنند، باید برنامه ریزی دقیقی را به كار گیرند.

 

جریان برنامه ریزی شامل چهار مرحله كلی است:

 

1: تعریف مشكل درمانجو یا زمینه نیاز آن (سنجش)

2: فراهم كردن هدفی برای درمانجو كه به رفع مشكل یا نیاز او كمك كند.

3: برنامه ریزی مناسب فعالیت های موزیكی.

4: تكمیل روش ها و فعالیت ها و ارزشیابی واكنش های درمانجو.

مشاهدات و تجربیات اخیر نشان داده است كه كاربرد موسیقی در درمان ناتوانی های یادگیری اشخاصی كه آسیبهای شنوایی دارند، اشخاصی كه آسیبهای بینایی یا آسیبهای گفتاری دارند، مورد استفاده قرار می گیرد.

 

كاربرد موسیقی درمانی در نارسائی های گفتاری؛

 

افرادیكه در ارتباط كلامی مشكل دارند با خواندن آوازها و سرودهای مخصوص می توانند در شمرده تلفظ كردن اصوات، گفتار مورد نیاز و مهارت در تشخیص لغات رشد و تمرین كنند. ریتم و صدای موسیقی همچنین می تواند تقویت جریان تكلم را در اختلالات گفتاری مانند لكنت زبان آسان سازد. از موسیقی برای اشخاص زبان پریش (آفازیك) بعنوان روش برای برقراری رابطه كلامی می توان استفاده كرد.

 

تكنیك شناخته شده، درمان آوازی ملودیك ؛

(Melodic intonation Therepy ) M . I .T

 

این تكنیك، در اوایل دهه هفتاد میلادی به عنوان یك روش ترمیمی برای بخشی از مسائل گفتاری بزرگسالان زبان پریش به وجود آمده است. در این روش جملات كوتاه در نمونه های ساده آهنگین، با آواز خوانده می شود. به موازاتی كه بیماران عبارات و جملات را یاد میگیرند، آهنگها كمرنگتر و محو میشوند، این روش بر پایه این نظریه قرار گرفته كه وقتی نیم كره سمت چپ، آسیب می بیند می توان به وسیله اغراق در آواز (ریتم، با تأكید بیان كردن و جملات ملودیك) با كمك نیم كره راست مغز، تكلم را كمك، تحریك و تسهیل كرد.

 

كاربرد موسیقی درمانی در درمان معلولیت های ارتوپدی؛

 

بنابر نظر «رودنبرگ» (1982) از موسیقی میتوان در چند منظور درمانی برای معلولین ارتوپدی استفاده كرد:

1:  كاهش حواس پرتی.

2:  رهایی از تنش ها و حساسیت های شدید.

3:  تقویت تمرین های عضلانی.

4:  افزایش احساس ارزش شخصی.

فعالیتهای مختلف موسیقی درمانی میتواند جهت بهبود وضعیت مفاصل و ماهیچه ها و افزایش هماهنگی حركات آنها كمك كرد. مثلا نواختن سازهای انتخاب شده با شیوه های مخصوص می تواند تحرك و استقامت مفاصل را افزایش دهد و با هماهنگی قسمتهایی از بدن را بهبود بخشد. مثلا نواختن پیانو برای حركت و خم كردن و كشش انگشت ها و از ریتم سازها برای افزایش دامنه حركات و منبعی برای الگوهای حركتی. از نواختن ساز دهنی برای كنترل بهتر دستها و هماهنگی آن با دهان و تقویت ظرفیت های حیاتی می توان استفاده كرد. یكی دیگر از منافع یادگیری نواختن ساز برای معلولین، احساس كامیابی و رضایت است. نواختن ساز، احساس ارزش شخصی را افزایش می دهد و اگر به صورت گروهی نواخته شود، رشد اجتماعی شان تقویت خواهد شد.

 

كاربرد موسیقی درمانی در درمان سالمندان:

 

سالمندی معمولا با درجاتی از زوال كاركرد جسمی و ذهنی همراه است. كه این درجات در افراد مختلف متفاوت است. بیشتر افراد مسن خصوصا آنهایی كه در خانه های سالمندان زندگی می كنند، علائمی از اختلالات فكری و بدنی دارند. بسیاری از سالمندان مشكل پزشكی مانند بیماری های قلبی، دیابت، سرطان و یا فشارخون دارند. به علاوه عده ای نیز به دلایل عاطفی دچار افسردگی و تنهایی می شوند.

موسیقی درمانی میتواند در زمینه تقویت كاركرد جسمی و روحی این افراد مؤثر واقع شود. بعنوان مثال؛ موسیقی همراه با تمرینات و ورزشهای روزانه، می توان احساس دردی را كه غالبا توأم با این ورزشهاست از ذهن دور ساخته و یا انگیزه و محرك لازم را برای شركت در انجام این قبیل ورزش ها و فعالیت های حركتی فراهم كرد. دست زدن نشاط انگیز و موسیقی ریتمیك می تواند ورم مفاصل انگشتان را صاف كند، اعتماد به نفس او را افزایش داده و انرژی مثبت را در اینگونه افراد تقویت كند. مهمست بخاطر بسپاریم كه موسیقی مورد علاقه سالمندان مانند دیگر اقشار مردم دامنه وسیعی دارد. علاقه آنها متناسب با سنشان تغییر میكند. معمولا افراد مسن به آهنگهای معروفی كه در دوران جوانی حوالی سنین هجده تا بیست و پنج سالگی گوش می دادند، علاقه نشان می دهند.